Grzegorz Cudotwórca był chrześcijańskim biskupem Neokazearei (znanej obecnie jako Niksar) żyjącym w III wieku. Urodzony około 213 roku w bogatej pogańskiej rodzinie, pierwotnie nazywał się Teodor, zanim w wieku czternastu lat przeszedł na chrześcijaństwo. Studiował u uczonego Orygenesa w Palestynie, gdzie rozwinął głębokie zainteresowanie łączeniem filozofii greckiej z teologią chrześcijańską. Po powrocie do swojej rodzinnej krainy został konsekrwowany na biskupa w wieku czterdziestu lat; sprawował ten urząd przez trzy dekady, podczas których zyskał szerokie uznanie dzięki swojej pracy misyjnej i postrzeganym zdolnościom cudotwórczym.